Mapy opracował Janusz Lopatto
Indeksy zestawiła Krystyna Konopnicka
Okładkę, obwolutę i strony tytułowe projektował Andrzej Pilich
Na obwolucie wykorzystano ilustrację z Kodeksu Ostrowskiego

SPIS TREŚCI
Przedmowa 5
Wiek XIII: Europa optymistyczna i jej niepokoje 13
W środku Europy 21
Niemcy 21
Południowi sąsiedzi Polski 34
Wspólnota losów 44
Polska u progu XIII wieku 53
Kraj, ludzie, ich życie i praca 53
Państwo i społeczeństwo 65
Dzieciństwo Henryka Brodatego: na rozdrożu Polski dzielnicowej 81
Małżeństwo i intronizacja 96
Ojcowskie dziedzictwo: Śląsk wyłaniający się z puszczy 105
Gospodarskie początki 117
Wielki plan 128
Henryka Brodatego debiuty polityczne 140
Piastowskie targi i rozgrywki. Pierwsza wojna o Lubusz 150
Melioratio terrae: motory i hamulce 163
Kościół i społeczeństwo śląskie wobec kolonizacji 182
Rola Henryka Brodatego w ekspansji polskiej w Prusach i piastowkie trój przymierze 195
Sprawy czeskie, ziemia lubuska i tajemnica Tempelhofu 214
Gąsawa i pierwsze walki Henryka o Kraków 232
Henryk a możnowładztwo śląskie. Nowy kompromis z biskupem i sukcesy polityki osadniczej 249
O dziedzictwo wielkich Bolesławów 259
Zabezpieczenie kresów i ostatnia walka z Kościołem 277
Vir Virtuosus et Utilis populo 290
Epilog: «Gorze nam się stało» 308
«Sąd historii» 323
Przypisy 337
Indeks osób 391
Indeks nazw geograficznych i etnograficznych 410
Spis ilustracji 420

Benedykt Zientara studiował historię na Uniwersytecie Warszawskim, następnie pracował naukowo, zdobywając kolejne stopnie naukowe na tejże uczelni; od roku 1972 jest profesorem historii średniowiecznej. Autor wielu prac historycznych z dziedziny mediewistyki. Wydał m.in. : Dzieje hutnictwa żelaznego w Malopolsce XIV—XVIIwiek (1954), Kryzys agrarny w Marchii Wkrzanskiej (1961), Historia powszechna średniowiecza (1968, wyd. II — 1973).
Napadu dokonano wczesnym rankiem, kiedy Leszek, a zapewne i Henryk, korzystali z łaźni. Podczas gdy część napastników uderzyła na namioty rycerzy, szerząc rzeź i popłoch, jedna z grup wpadła do łaźni. Wcześniej uprzedzony Leszek dopadł konia i zaczął uciekać w kierunku sąsiedniej wsi Marcinkowo (na zachód od Gąsawy). W pobliżu Marcinkowa dopadli go ludzie Świętopełka i uciekający książę padł pod ich ciosami lub strzałami...
Henryk Brodaty nie zdołał umknąć z łaźni i tam na bezbronnego posypały się ciosy napastników. Szczęściem dla niego towarzyszący mu rycerz, Peregryn, zasłonił własnym ciałem leżącego już księcia i padając przykrył go sobą. Obydwaj zostali uznani przez napastników za zabitych i dzięki temu Henryk, ciężko ranny, uratował życie. Po odejściu Pomorzan rycerze śląscy odszukali księcia i w porę opatrzyli jego rany.